خانه / ایران / مناطق تورک استان رنگین کمان اقوام کردستان بیجار – کتیبه قمچیقای 

مناطق تورک استان رنگین کمان اقوام کردستان بیجار – کتیبه قمچیقای 

به گزارش «سایت خبری تحلیلی _ بایداق » روستای قمچقای در 45 کیلومتری شمال بیجار و در کنار رود قمچقای واقع شده است. مردم قمچقای و دیگر روستاهای اطراف با زبان ترکی آذربایجــان ی تکلم مینمایند در مغرب روستای قمچقای دره ی مرتفعی قرار دارد که به درهی آسیاب معروف است. کتیبه ی قمچقای در فاصله ی یک کیلومتری مغرب این روستا بر روی صخرهای به ارتفاع ده متری در دره ی آسیاب به خط هیراتیک (شبیه خط هیروگلیف) نوشته شده است. در فاصله ی 6 کیلومتری مغرب این کتیبه قلعه ی عظیمی قرار دارد که حائز اهمیت بسیار است.

چنین به نظر میرسد که سازندگان اولیه این قلعه همان نویسندگان کتیبه قمچقای بوده اند. رودهایی که از اطراف بنا میگذرند، دره های عمیقی را به وجود آورده اند که ارتفاع برخی قسمتهای آن بیش از 200 متر میباشد. تنها راه ارتباطی قلعه با خارج، گذرگاه باریکی است که با دست ساخته شده است و یک نفر به دشواری میتواند از آن بگذرد، از استحکام و موقعیت سوقالجیشی قلعه چنین بر میآید که جنگهای سختی در این منطقه در میگرفته است.

وسعت قلعه که بالغ بر 5000 مترمربع است با مخازن متعدد آب که در سنگ بریده شده و پناهگاه زیرزمینی آن که با عمق 41 پله در زیر قلعه بنا شده حاکی از وجود تمدن درخشانی در این منطقه بوده است.در بین مردم منطقه، قلعه ی قمچقای به نام قلعه ی آیتوس مشهور است و حتی داستانها و افسانه هایی در مورد آیتوس سردار قلعه و جنگهایی که وی انجام داده و همچنین وضعیت داخل قلعه بر سر زبانهاست.

تاکنون تحقیقات مهم باستانشناسی در مورد کتیبه و قلعه قمچقای صورت نگرفته است، اما برخی نظریه ها حاکی از آن است که خط سومریان در آغاز نیمه تصویری (هیراتیک) و شبیه کتیبه ی قمچقای بودهاست.

مرحوم پروفسور زهتابی درباره خط سومریان مینویسد :«گر چه در بادی امر پیش از خط میخی الفبای دیگری نیز که شبیه خط هیروگلیف بوده، وجود داشته، لیکن عمر آن زیاد نبوده است. به عقیده ی دانشمندان تاریخنگار خط میخی را سومریان بعدها اختراع نموده اند». سومریان التصاقی زبان مردمان متمدنی بوده اند که از آسیای مرکزی به بین النهرین مهاجرت نموده اند.

مرحوم پروفسور زهتابی در این مورد مینویسد: «سومریان و ایلامیان از طریق گذرگاه دربند به این منطقه (بینالنهرین و شوش) در آمده و به هر روی از آزربایجــان عبور کردهاند. در جریان گذر آنان از آزبایجــان قبایل و طوایفی از ایشان در این ناحیه رحل اقامت افکنده و در نتیجه ی همجوشی و آمیزش با اهالی محلی در طول قرنهای متمادی، اقوام گوتی و لولوبی را به وجود آورده اند»

اما راجع به کتیبه ی قمچقای که در مجله ی اثر در شماره های 15 و 16 که در زمستان سال 1367 ش. به چاپ رسیده، چنین آمده است: «با توجه به این حقیقت که قدمت کتیبه ی قمچقای از الواح سومری بیشتر است (هزاره ی چهارم ق. م) و با توجه به در نظر گرفتن این موضوع که اولین واضعان خط، سومریان بوده اند تصور میشود که قلعه و کتیبه ی قمچقای در اصل متعلق به سومریان بوده است»

محمود کردوانی نیز در سال 1356 ش. به بررسی قلعه و کتیبه ی قمچقای میپردازد که در مجلهی بنیاد فرهنگ ایران در سال 1356 چنین آمده است: «وجود این تمدن آنهم در حدود هزارهی چهارم ق.م باعث اعجاب و شگفتی است، اما موضوعی که بیش از همه چیز انسان را به تحسین وا میدارد، وجود کتیبه ی مکشوفه که با خط نیمه تصویری (هیراتیک) به دست اقوام و ساکنین این قلعه نوشته شده، گواه بر فرهنگ و تمدن مترقی این اقوام است»

محمود کردوانی در مقاله ای دیگر تحت عنوان کتیبه ی قمچقای فرضیهای نو در بارهی منشأ خط مینویسد: «گمان میرود کتیبه ی قمچقای یک متن مذهبی باشد، زیرا معنی «خدا»، «معبد»، «آب»، «رعد و برق» از برخی علائم آن به خوبی استنباط میگردد. بعید نیست کتیبه، شامل نام خدایانی باشد که ساکنان این منطقه میپرستیدند. رو به روی کتیبه در آن سوی دره ی آسیاب آثار یک دیوار سنگی نیز وجود دارد که گمان میرود، پرستشگاهی مربوط به همین زمان بوده باشد»

در قلعه قمچقای کاوشهای فراوانی توسط افراد سودجو صورت گرفته؛ اگر کاوشهای علمی توسط باستانشناسان منصف در منطقه صورت گیرد؛ امکان دارد از قلعه ی قمچقای و زمینهای اطراف آن مدارک و اسناد مهم و جالبی به دست آید.

گفتنی است که در شهرستان بیجار گروس ده ها تپه ی باستانی متعلق به هزاره های قبل از میلاد وجود دارد. اخیرا” حدود 100 شئی تاریخی توسط نیروی انتظامی بیجار در روستای چشمه منتش از چهار نفر قاچاقچی عتیقه کشف و ضبط شد که در میان آنها پیکره ی 3 پادشاه از جنس مفرغ دیده میشود که بر روی تاج یکی از آنها اشکال ماه و ستاره نمایان است. بیشتر این اشیاء متعلق به هزاره های قبل از میلاد است. متأسفانه بدون اینکه تحقیقاتی علمی و باستانشناسی بر روی آنها صورت گیرد، طبق معمول اشیاء مربوط به هخامنشیان عنوان شده است.

این مطلب را شیر کنید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

من ربات نیستم *

کتابخانه دیجیتالی بایداق راه اندازی شد. برای دسترسی به کتابخانه از منوی کتابخانه بایداق استفاده نمائید. رد کردن