خانه / تورکجه / قارداش کؤمه‌یی

قارداش کؤمه‌یی

بیرینجی دونیا ساواشی سیرا‌سی روسییا’نین ایکی موتتفیقی اینگیلتره (انگلستان) و فرانسا، ۳ نوامبر ۱۹۱۴ چاناق‌قالا بوغازی اؤنلرینه گله‌رک بوغاز داخیل حیصه‌لری اولان سدالبحر و قوم‌قالا’نی بومباردیمانا باشلادی. ۵ نوامبردا اینگیلتره‌’نین و ۶ نوامبردا دا فرانسا’نین، عوثمانلی دئولتینه ساواش ائعلان ائتمه‌سی اوزه‌رینه، عوثمانلی دئولتی ۱۱ نوامبردا اتفاق دئولتلرینه ساواش ائعلان ائتدی. ۱۴ نوامبردا دا “جیهاد-ی مقدس” آدی وئریله‌ن چاغریشی ایله خلیفه‌لیک بوتون موسلمانلاری ساواشا چاغیردی. خلافت قونومونون جیهاد ائعلان ائتمه‌سی‌نین آردیندان ایستانبول‌دا توپلانان عوثمانلی تورک دئولتینه دستک وئره‌نلر آراسیندا، اللرینده آرسلان و گونش موتیفلی بایراقلاری ایله گلن قاجار دئولتی‌نین تورکلری ده واردی. یعنی سوننی خلیفه‌نین جیهاد چاغریشینا، سوننی عربلر و یا سوننی کوردلردن دئییل تورک قاجار دئولتی‌نین سوننی و شیعه تورکلری یانیت وئردیلر.

اؤزللیکله 16-جی یوزییلدان سونرا عوثمانلی و ایران‌داکی تورک دئولتلری مذهب‌چیلیک آیمازلیغینا قاپیلاراق عادتن قارداش قیرغینینا ندن اولموشدورلار. آنجاق عوثمانلی دئولتی‌نین سونلاری و ایران‌دا قاجار دئولتی‌نین سونلارینا دوغرو هر ایکی تورک دئولتی تاریخسل سوره‌ج‌ده‌کی بو آیمازلیغین آییردینا واریب آرتیق بونو دوزه‌لتمه‌نین و “اتحاد-ی اسلام‌”ین گئرچکلشمه‌سی‌نین بیر زورونلولوق اولدوغونو آنلامیش بولونماقدادیرلار.

بو اولایلارین بیر دوامی اولاراق و عوثمانلی اتحاد-ی اسلام دوشونجه‌سینی پکیشدیرمک آدینا 1918’ده تورک‌ائلی‌نین باتیسی و قوزئی‌باتیسیندا باتی آزربایجان بؤلگه‌سینده «مجد السلطنه جمشید خان افشار» طرفیندن بؤلگه‌سل بیر «اتحاد-ی اسلام دئولتی» ده قورولموشدور. مجدالسلطنه جمشیدخان افشار و «اتحاد-ی اسلام دئولتی» و یانداشلاری اؤزللیکله شیعه و سوننی‌لر آراسینداکی “ایسلامی بیرلییه” یعنی «اتحاد-ی اسلام» آنلاییشینا وورغو یاپاراق سؤزده ایختیلافلارین گؤز آردی ائدیلمه‌سی و گله‌جه‌یه یؤنه‌لیک تورکلرین بیرلشمه‌سی آچیسیندان یئنی قاپیلار آچمیشدیرلار. آنجاق عئینی دؤنه‌مده تبریز اوداقلی آزربایجان دئموکرات فیرقه‌سی (خیابانی و ائرمنی داشناکلاری) حرکتینده بونا قارشی بیر توتومون سرگیلندییینی آچیق و سئچیک بیچیمده گؤرمکده‌ییک. بونون باشلیجا سببی شئیخ محمد خیابانی‌نین روس بولشئویکلره باغلی‌لیق ایچه‌ریسینده اولدوغو و اونلارین سؤز قونوسو بؤلگه‌ده‌کی سیاستلرینین تعقیبچی‌سی اولماسیندان قایناقلانیردی. نیته‌کیم، خیابانی‌نین بولشئویکلرین دستکله‌دییی ائرمنی‌لره قارشی اولومسوز بیر توتومون ایچینده اولمادیغینی گؤرمکده‌ییک. عئینی زامان‌دا قافقازدا عوثمانلی اوردوسو و تورک میللیتچیلرینین یاردیمی و فداکارلیغی ایله آزربایجان خالق جومهوریتی‌ قورولدو. قافقازداکی بو اولوشوما قارشی ایران‌دا آزربایجان دئموکرات فیرقه‌سی‌نین رهبری تورک کیملییی قارشیتی شئیخ محمد خیابانی‌ ده تبریز مرکزلی آزادی‌سِتان حوکومتی‌نی قوردو. خیابانی و ائرمنی-داشناک یانداشلاری قافقازدا تورک دئولتی‌نین قورولماسینا دا تپکی‌ده بولوندو.

تونجای اؤزتورک

این مطلب را شیر کنید

Check Also

فرانسه اقدام ایران در پرتاب موشک ماهواره‌بر را محکوم کرد

فرانسه روز چهارشنبه ۲۶ دی اقدام ایران در پرتاب موشک ماهواره‌بر را محکوم کرد و …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *