خانه / تورکجه / تورکچولوک ایدئولوگیاسی‌نین میدانا چیخما سبب‌لری باره‌ده بیر نئچه سؤز

تورکچولوک ایدئولوگیاسی‌نین میدانا چیخما سبب‌لری باره‌ده بیر نئچه سؤز

آزربایجان میللی ایدئولوگیاسی‌نین بانی‌سی، شرقده ایلک دئموکراتیک رئسپوبلیکانین رهبری محمد امین رسول‌زاده تورکچولوک پرینسیپینی موساواتین باش‌لیجا شرط ­‌لرین‌دن بیری حساب ائدیردی. هله او دؤورده بؤیوک تورک دونیاسی اوچون پانتورکیزمین داشیییجی‌لاری آز اولمامیش‌دیر. تورکچولوک ایدئیاسی بوتون زامان‌لاردا مقبول بیلینن میللی‌لییین و میللی بیرلییی بشری سویه‌یه قالدیران اساس عامل کیمی اؤزونو گؤستریب. بو ایدئولوگیایا موختلیف یؤن‌دن یاناشان، اونون موختلیف ایستیقامت‌لرده (البته، مایاسینا توخونما‌دان) اینکیشافینا تکان وئرن خادیم‌لر، شخصیت‌لر آز اولماییب. ز.گؤیالپ، ع حسین‌زاده، م.ا.رسولزاد… و اونلارجا باشقا نهنگ تورکچو کیشی‌لرین تورکچولویون اینکیشافیندا ایسپئسیفیک خیدمت‌لری اولموش‌دور. اونلارین آراسیندا آسیف آتانین اؤزونه مخصوص  یئری وار: هئچ کسه بنزمه‌ین، تکرارچی‌لیق‌دان اوزاق. «موتلقه اینام» فلسفه‌سی‌نین یارادیجی‌سی، معاصریمیز – بؤیوک آزربایجان فیلوسوفو آسیف آتا گؤرومونده تورکچولوک نئجه ایظهار اولونور؟
تورک‌لرین ان بؤیوک روحانی-فلسفی هونری حوروفی‌لیک‌دیر. حوروفیزمی آزربایجان یارادیب. تلیمین بانی‌سی، «جاویداننامه »نین یارادیجسی،فضل الله نعیمی و عماد الدين نسیمی اولوب‌لار. بو جور شخصیت‌لر هئچ بشریتده یوخ‌دور. بیرینجی دفعه تورک روحچولوغوندا اعتقاد  بیرلییی عمله گلدی. قهرمان‌لیق سویه‌سینده – محض بابکین تاریخی خیدمتی نتیجه‌سینده. تورک روحانیاتی‌نین آزربایجان  ماهیتی بؤیوک‌دور. آنجاق دئییلن‌لرله بیتمیر. حوروفیچیلییین درین‌لییینه گئدنده تانریچیلیغین اوجا‌لیغینا قالخیر. بو، حقیقت‌دیر! – اوبراز اوچون دئییلمیر.
تورک دونیاسی‌نین موسیقی‌سی وار – حدسیز درجه‌ده مؤحتشم و ظریف. اونلارین تورکولری، شرقی‌لری سماوی ایظهارلاردیر. موغامات کیمی – اینسانین پیلله-پیلله آرتماسی، یوکسلمه‌سی و سون آندا ایلاهیلشمه سی… هامی‌سی‌نین ایفاده‌سی آزربایجان‌لی‌لار طرفین‌دن تکمیللشدیریلیب، قورونوب، اوخونوب، چالینیب و ابدیلشدیریلیب. هرچند موغاماتی تکجه آزربایجان ‌لی‌لار یاراتماییب‌لار. موغاماتین یارانماسیندا ایران‌لی‌لارین، تورکییه‌نین، هیندیستانین، یونان‌لارین رولونو دانمیریق. اما بو خالق‌لارین هئچ بیرینده موغام بیزدکی کیمی بوتؤو، هرطرف‌لی، درین سویه‌ده قالماییب. بیز ده ایتیرمیشیک، هر موغامین اول‌لر 70–80 شعبه‌سی اولوب. آنجاق هئچ اولماسا ایندی بیزده اساس شعبه‌لر قالیب. باشقا‌لاریندا بو دا یوخ‌دور. اونا گؤره ده موغامات بیر وارلیق کیمی جان‌لانمیر اونلارین موسیقی‌سینده. یالنیز بیزده موغام بوتؤو فلسفی، بدیعی حادثه سویه‌سینده‌دیر.
آزربایجانین تورک دونیاسیندا رولو اونون زنگین، درین، روحانی معناسی ایله علاقه‌داردیر. حتی بئله دئیردیم، موبالیغه‌سیز: آزربایجان تورک دونیاسی‌نین روحانی معناسی‌دیر.
تورکچولوک ایدئولوگیاسی او زامان عمله گلدی کی، پارچالاندی‌لار، بیر-بیرین‌دن آیری دوشدولر – اؤزگه‌لشدی‌لر. بیر-بیرینی آنلامادی‌لار عینی دیل اولا-اولا. سببی: آوروپالاشما، روسلاشما. محض بو زامان تورکلشمه ایدئولوگیاسینا چوخ بؤیوک احتیاج یاراندی. و بو احتیاج تورک عالمینه پانتورکیزمین ایلک بؤیوک ایدئولوقونو – ضیا گؤیالپی وئردی. ایدئولوق‌لار جار چکدی‌لر کی، تورک‌لر بیرلشمه‌لی‌دیرلر. بو احتیاجی آنلاتماق‌دان اؤترو تورک بیرلییینی تدقیق ائله‌دی‌لر، تاریخی یادا سالدی‌لار. و تورک‌لری بیرلییه چاغیردی‌لار. دئدی‌لر کی، تورک دونیاسی برقرار اولما‌لی‌دیر.
بیز ده همین فیکیردییک.
علی بی حسین‌زاده دئییردی: تورک دونیاسی‌نین برقرار اولما ایدئیاسی تورک‌لره دونیا تورک‌لری‌نین خلاصی کیمی تلقین ائدیلمه‌لی‌دیر. تورک دونیاسی برقرار اولماسا، تورک‌لر محو اولا‌جاق. تورکچولوکده بودور اؤنم‌لی مسئله. تأسف کی، تورک ایدئولوگیاسی ایستیینه چاتمادی. چونکی ایمپئریالیزم، علی الخصوص روس-سووئت ایمپئریالیزمی تورک‌لرین پارچالانماسی، روسلاشما، آسسیمیلیاسیا اوچون زوراکی (داها چوخ بو اصول!) و دیپلوماتیک اویون‌لاردان آردیجیل شکیلده مهارتله ایستیفاده ائله‌دی‌لر. تورکوستان بیرلییی محو ائدیلدی. اوزینده اؤزبکیستان «دؤولتی»، یاخود تورکمنیستان، قیرغیزیستان، قازاخیستان «دؤولتلری» یارادیلدی (یعنی سسری-یه داخیل ائدیلدی‌لر). اویغورلارین طالعی چین سیاستینه تاپشیریلدی. خصوصیله روسیا داخیلینده باشقیردلار، تاتارلار، چوواش‌لار، تووین‌لر، یاکوت‌لار اؤزگلشمه‌یه باشلادی‌لار.
عینی زاماندا عثمانلی تورکییه‌سینه قارشی آچیق و گیزلی دوشمنچی‌لیک – ایندییه قدر داوام ائدن، سونو گؤرونمه‌ین – شرق خالق‌لاری‌نین بیر-بیرینه قارشی قویولماسی سیاستی تورک دونیاسینی دهشت‌لی درجه‌ده پراکنده وضعیته سالدی. تورک‌لر بیر-بیریله یادلاشدی. عمومی کؤک، عمومی روح اونودولدو.عمومی بحران سویه‌سی
@milligorus

یاراندی –عیرق ایتمه تهلوکه‌سی باش وئردی.

ایندیکی تورکچولوک شوعار سویه‌سینده یاخشی سس‌لنیر، اما، ظننیمجه، سیاسی ماهیتینه گؤره تهلوکه‌لی جهت‌لری واردیر. طبیعی کی، پارتوکرات‌لارا نیسبتن آسیف آتا دئموکرات‌لارا اوستونلوک وئریر. و خوشونا گلن اودور کی، ایندی فارسچی‌لیق آرخا، تورکچولوک ایسه بیرینجی پلان­دا‌دیر. بو، موثبت حال‌دیر. چونکی موتللیبووشینا واختیندا ایسلامچی‌لیق-فارسچی‌لیق تورکچولویو آیاقلامیشدی. فارسچی‌لارین فلاکتی اوندا‌دیر کی، اونلار جنوبی آذربایجانا قارشی قوربان وئرمیرلر. تورکچولوک ایسه هم بیزیم روحانی ماهیتیمیزدیر، هم ده جنوبی آذربایجان عاقیبتی‌نین ایفاده‌سی‌دیر. من بئله گؤرورم کی، یاخین گله‌جکده کونفرانس‌لار، کونقرئس‌لر، سیمپوزیوم‌لار کئچیریله‌جک، زیروه توپلانتی‌لاری اولا‌جاق. بون‌لار یاخشی شئی‌لر اولسا دا، ظاهری شئی‌لردیر. نه قدر کی، آوروپالاشما شوعاری قالیر، تورکچولوک‌دن درین معنادا دانیشماق عبث ‌دیر. چونکی غربچی‌لیکله تورکچولوک دابان-دابانا ضیددیر. نه قدر کی، ایسلاملاشما شوعاری، یعنی سیاسی یؤنو قالیر، تورکچولوک‌دن درین، بوتؤو معنادا دانیشماق عبث ‌دیر. چونکی ایسلام خالق تانیمیر، میللت تانیمیر – ایجماع تانیییر، اوممت تانیییر. یعنی کی، بوتون ایسلامچی‌لار موسلمان‌دیر. بو اونا گتیریب چیخارمیش‌دیر کی، حتی عثمانلی تورک‌لری ده XIX عصرین سونونا قدر اؤزلرینی میللت کیمی تورک یوخ، موسلمان ساییردی‌لار.
معاصر آذربایجان تورکچولویونو تورکچولوک سایماق دوزگون دئییل. چونکی تورک اونسوز اولا بیلمز. او بوتؤو بیر حقیقت اولما‌لی‌دیر. ایندیکی‌لرده ایسه تورکچولوک اوچ عونصوردن بیری‌دیر. تورکچولویو من بیزیم صاباحیمیزدا گؤرورم – اوجاغین غلبه‌سینده. او صاباحی گئرچکلشدیرمک‌دن اؤترو روحانی اینتیباه اولما‌لی‌دیر. یعنی اینام یاریمچیق دئییل، بوتؤو گرک‌دیر. ایدراک تزه‌لنمه‌لی، کامیللشمه‌لی‌دیر. مارکسیست چیرکابین‌دان، خورافات‌دان آزاد اولما‌لی‌دیر. منویات تمیزلنمه‌لی، کامیل منوی‌لر یارانما‌لی‌دیر. آتا بونا اینانیر. و هم ده اینانیر کی، ایراده زامانی اؤتمه‌لی، زامان‌دان اوستون اولما‌لی‌دیر. اینسان دبه اویماما‌لی، زامانین چالدیغی هاوایا اویناماما‌لی‌دیر. اوندا آدام اینسان‌لاشا‌جاق، یوردوموز تورک‌لشه‌جک!
من بونا قطعن اینانیرام – قالادیغیم، یاشاتدیغیم اوجاق آتاسی کیمی.
آتانی دینله‌دی: ژورنالیست یوسیف دیری‌لی.

این مطلب را شیر کنید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *