خانه / ایران / چهار دیدگاه در مورد ریشه‌های لغت آذربایجان

چهار دیدگاه در مورد ریشه‌های لغت آذربایجان

چهار دیدگاه در مورد ریشه‌های لغت آذربایجان | ابراهیم ساوالان

اولین دیدگاه که بر محافل آریاگرا تعلق دارد، بر یافتن معنایی فارسی برای لغت آذربایجان مصر بوده و برآنند که آذربایجان از کلمه آذر به معنی آتش می‌آید که واژه ای فارسی است. این دیدگاه با توسل به تولد زرتشت در آذربایجان و وجود آتشکده معروف آذرگشنسب در این منطقها ین واژه را از لحاظ لغوی سرزمسن آتش ها میداند. بهرام فره‌وشی مورخ زرتشتی معاصر از این دیدگاه حمایت میکند. نقدی که سایر مورخان بر این دیدگاه وارد مینمایند این است که قسمت دوم کلمه یعنی«بایجان-بایگان» تنها در بستر زبان تورکی مفهوم سرزمینی دارد و باید آذربایجان را کلمه ای فارسی-تورکی در نظر گرفت.
دیدگاه دوم نام آذربایجان را آتروپاتقان دانسته و به آتروپات قهرمان منسوب میکنند که همزمان با اسکندر کبیر سالها بر این منطقه حکومت کرده است . استرابون، احمد کسروی، محمدتقی زهتابی، فریدون ابراهیمی، ابراهیم پورداوود، محمد معین، علی اکبر دهخدا، مینورسکی، گیرشمن، بارتولد و هرتسفلد از این نظر طرفداری میکنند. از آنجا که آتروپات(اوت+ار+پات)به معنی محافظ آتش میباشد. این دیدگاه نیز آتروپاتقان را«سرزمین محافظان آتش» قلمداد میکند. نقد وارد بر این دیدگاه این است که آذربایجان بسیار پیشتر از حکمرانی آتروپاتقان به این نام شناخته شده بود و از آنجا که آتروپاتقان نه یک اسم خاص بلکه اسمی عام و معنادار میباشد بایستی در پی تشریح معنی لغوی این لغت برآمد.
دیدگاه سوم بر این باور است که باید نام آذربایجان در بستر زبان تورکی تفسیر گردد. این گروه برآنند که آذربایجان از کلمه آذر/آدر میباشد که در تورکی به معنای مرتفع و بلند است و قسمت دوم کلمه«بایگان» ، به معنی اعیان نشین و اشراف نشین میباشد. داستانی منتسب به اوغوزخان که دستور برپایی تپه‌ای درمنطقه اوجان(بستان آباد فعلی) را به لشگریان خود صادر کرده و کوهستان و سرسبز بودن این منطقه ادله‌ی این گروه در اثبات دیدگاه خود میباشد. از نظر این گروه آذربایجان سرزمینهای مرتفع یا جایگاه بلند اعیان میباشد. مورخ قرن سیزدهم رشیدالدین فضل الله همدانی و مولف برهان قاطع محمد بن خلف تبریزی از طرفداران این دیدگاه هستند. منتقدان این دیدگاه نیز بر این باورند که داستان بر افراشتن تپه به دستور اوغوزخان در اوجان مربوط به ادوار بعدی میباشد.
دیدگاه جهارم نام آذربایجان را برگرفته از نام قوم باستان آس/آذ میداند و آن را سرزمین بزرگ مردمان آس/آذ یا همان سرزمین بزرگ آذرها میخواند. محمود اساعیل، صابر رستم خانلی و فریدون جلیل اوف از جمله این نویسندگان هستند.از منظر این گروه آذرها گروهی از تورکهای باستان هستند که با توجه به سکونت آنها در این منطقه آذربایجان به نام آنها مزین شده است .که در کتیبه های تونیوقوق و کول تکین اورخون به عبارات آذ چؤللری(دشتهای آذ) و آذ-اری (انسان آذ) اشاره شده است.نفد میرعلی سیدوف بر این دیدگاه این است که نمیتوان آذ یا آذر را تنها بصورت یک اسم خاص در نظر گرفت . زیرا باید این لغت معنای با مسمایی داشته باشد تا قومی آن را به عنوان اسم خود بپذیرد .محمود کاشغری آذ ( با تبدیل ذ به ی در تورکی امروزی ایی iyi ) را خوش یمن و خوش نیت معنی کرده است بنابراین میتوان آذر را انسان خوش نیت و متبرک و آذربایقان را پدر و سرزمین انسانهای خوش نیت و اعیان ترجمه نمود.

این مطلب را شیر کنید

Check Also

هشدار وزیر کشور ترکیه به ایران درباره پناه دادن به تروریست‌های پ.ک.ک

به گزارش «سایت خبری تحلیلی _ بایداق » به گزارش خبرگزاری آناتولی، سلیمان سویلو که برای …

7 نظر

  1. تعقيب: Free viagra

  2. تعقيب: discount cialis

  3. تعقيب: cialis

  4. تعقيب: Buy brand viagra

  5. تعقيب: Buy cheap viagra online

  6. تعقيب: is there a generic for cialis

  7. تعقيب: canadian cialis

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

من ربات نیستم *

کتابخانه دیجیتالی بایداق راه اندازی شد. برای دسترسی به کتابخانه از منوی کتابخانه بایداق استفاده نمائید. رد کردن