خانه / ایران / جمعیت و مرزهای ترکان قشقایی

جمعیت و مرزهای ترکان قشقایی

مرکز اصلی ترکان قشقایی استان فارس است. اما به دلیل وسعت اراضی و قلمرو در دیگر استان‌ها نیز ساکن هستند. از این جمله می‌توان به استان‌های کهگیلویه‌وبویراحمد، چهارمحال و بختیاری (بروجن، سامان، کیان، جونقان، بلداجی، طاقانک)، خوزستان (هفتکل، قلعه‌تل)، اصفهان (قسمتهایی از سمیرم، شهرضا، دهاقان، فریدن، بخش‌های مختلف شهرستان لنجان به ویژه بخش مرکزی این شهرستان در اطراف زرین شهر، بیستگان، باباشیخعلی و چم‌ها)، قم، مرکزی، و بوشهر (دشتستان و دشتی) اشاره نمود. سایت اتنولوگ جمعیت ترکان قشقایی را در حال حاضر۱،۹۵۹ هزار نفر تخمین زده است. علیرغم این آمار برخس از تحقیقات منتشر شده در خصوص قشقایی‌ها جمعیت ترکان قشقایی را بیش از ۴ میلیون نفر تخمین می‌زند که به صورت پراکنده در استانهای واقع در مرکز و جنوب ایران زندگی می‌کنند. قشقایی‌ها به زبانی از شاخه جنوب غربی ترکی (ترکی اغوز) صحبت می‌کنند. کوالسکی این زبان را نزدیک‌ترین گویش به ترکی آذربایجانی دانسته‌است. اما کی.اچ. منگز این زبان را بیشتر به ترکی آناطولی شبیه می‌داند. شهر فیروزآباد در استان فارس مرکزیت حدود جغرافیایی ترکان قشقایی را تشکیل میدهد. با در نظر گرفتن برخی از منابع که بررسی حدود جغرافیایی ترکان قشقایی پرداخته‌اند می‌توان مرزهایی را که ترکان قشقایی در مرکز ایران در آن ساکن هستند به شرح ذیل ترسیم نمود:

با در نظر گرفتن حدود جغرافیایی ذکر شده در جدول فوق و درصد جمعیت ترک ساکن در این مناطق وسعت جغرافیایی که نزدیک به ۴ میلیون ترک قشقایی در آن زندگی می‌کند رقمی نزدیک 188¸216 کیلومتر مربع می‌باشد که مرکزیت آن شهر فیروزآباد در استان فارس می‌باشد و میان استانهای مختلف در مرکز و جنوب ایران تقسیم شده است.

نتیجه‌گیری

مطالعه‌ی بافت فرهنگی ایران بیانگر حضور فرهنگها و ملل غیرفارس گوناگونی می‌باشد که در اقصی نقاط ایران پراکنده شده است. پس از کودتای رضاخان و تاسیس سلسله‌ی پهلوی پایه‌های دولتمداری در ایران دچار تغییرات بنیادین گشت و به نام مدرن‌سازی، شبه‌مدرن فارسی‌محور با رویکردی استبدادی بن‌مایه‌ی نگاه دولت به موجودیت ملی ملل غیرفارس گردید. یکی از نمودهای تبلور برتری‌جویی فارسی‌محور در ایران تغییر تقسیمات کشوری بود که قرنها سیستم سیاسی و اداری ایران را تشکیل داده بود. در تقسیمات کشوری نوینی که پس از دوران پهلوی بر ایران اعمال گردید تنها هدف مدنظر تغییر همگونی مرزهای جغرافیای سیاسی و اداری ملل غیرفارس با هویت فرهنگی مناطق بود. در نتیجه‌ی این سیاست بود که ایران به استانهای مختلفی تقسیم گشت که هیچگونه همگونی با سابقه‌ی تاریخی‌شان نداشت و اصل مترقی همچون اصل تشکیلات انجمنهای ایالتی و ولایتی و دستورالعمل حکام که ثمره‌ی انقلاب مدرن مشروطه بود فسخ گردید. واکاوی حوزه‌ی جغرافیایی ترکان در ایران نشانگر این است که ترکان آذربایجان‌جنوبی، ترکمن‌ها، ترکان خراسان و ترکان قشقایی عمده‌ترین گروه‌های قومی ترک در ایران هستند که به ترتیب در شمال‌غرب، شمال‌شرق و مرکز ایران پراکنده شده‌اند. در کنار این گروه‌های عمده برخی از گروه‌های ترک همچون خلج‌ها، بچاقچی ها و قزاق‌ها نیز در ایران زندگی می‌کنند که محدوده‌ی جغرافیایی آنها داخل در حوزه‌هایی است که در سطور فوق ترسیم گردید. یکی از ثمره‌های مفید شناخت مرزهای جغرافیای حقیقی این ترکان یاری رساندن به شناخت واقع‌بینانه‌ی مسئله‌ی ملی ترک در ایران در راستای حل آن در آینده‌ای نه چندان دور می‌باشد که در انتظار ایران است. چراکه به اذعان تمامی مطالعات، محققین، سیاستمداران موافق و مخالف و افرادی که شناختی حتی سطحی از ایران دارند شکاف دولت و ملت در ایران به سرعت در حال افزایش است و شکست ایده‌آل‌های انقلابیونی که چهل سال پیش روح جمعی یکپارچه در ایران را با تمسک به عنصر مذهب، برابری و برادری دینی و اسلام سیاسی به حرکت درآورده بودند و تبدیل شدن این انقلابیون به استعمارگران داخلی گسلهای بسیاری من جمله گسلهای ملی-قومی را در ایران فعال نموده است و دیر یا زود ایران را آبستن اعتراضات گسترده نموده است. یکی از تاثیرات نگاه آریاگرایانه و پان‌فارسیستی که در دوران پهلوی آغاز گشت و در دوران جمهوری اسلامی تداوم پیدا نمود عمیقتر شدن شکاف میان ترکان ایران و دولت مرکزی است. چراکه اگر تا دیروز روح جمعی ترکان در ایران با تمسک به عنصر مذهب توان تعریف خویش در چارچوب ایران را داشت پان‌فارسیسم دولتی در ایران و نگاه نژادپرستانه‌ی جاری در فضای ذهنی سیاسیون مرکزگرا سبب شده است که ترکان نیز از ظلم‌های پان‌فارسیسم به سطوح آیند و روح جمعی ترکان در ایران مؤید این بیت از شعر فراخی گردد که: به ایرانی چگونه شاد خواهد بود تورانی / پس از چندین بلا کآمد ز ایرانشهر بر تورانی.

منابع

اﺣﻤﺪی ﭘﻮر، زﻫﺮا، ﻣﺮوری ﺑﺮ تحولات ﺗﻘﺴﯿﻤﺎت ﮐﺸﻮری در اﯾﺮان، ﻣﺠﻠﻪ رﺷﺪ جغرافیا، شماره 50، 1378.

اعظمی، هادی، دبیری، علی‌اکبر. تحلیل عناصر تهدید سیاسی-امنیتی در نظام تقسیمات کشوری ایران. فصلنامه مدرس علوم انسانی-برنامه‌ریزی و آمایش فضا. دوره‌ی پانزدهم. شماره‌ی 4. زمستان 1390. صص. 63-83.

افشار سیستانی، ایرج. نگاهی به آذربایجان شرقی، جلد:1، صص.435-436، صص.439-443.

آروی، ﭘﯿﺘﺮ، ﺗﺎرﯾﺦ ﻣﻌﺎﺻﺮ اﯾﺮان، ترجمه محمد رفیعی مهرآبادی، جلد دوم، تهران، مطبوعات عطایی، 1369.

بیات، کاوه. آذربایجان در موج‌خیز تاریخ. تهران. انتشارات پردیس دانش، 1390.

پناهیان تبریزی، محمود. فرهنگ جغرافیای ملی ترکان ایران‌زمین. حق طبع و ترجمه مخصوص محقق است. 1351.

پورموسوی، سیدموسی، مهدی میرزاده کوهشاهی و جهانبخش رهنما قره‌خانبگلو. سازماندهی سیاسی فضا و نواحی فرهنگی و کارکردی در ایران. فصلنامه ژئوپولیتیک، سال 4. شماره 3. پاییز و زمستان 1387.

التون. ل. نیل، تاریخ سیاسی و اجتماعی خراسان، ترجمه مسعود رجب‌نیا، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1379.

حیدری، اصغر. طوفان در آذربایجان. انتشارات احرار، 1381.

رئیس‌نیا، رحیم. آذربایجان در سیر تاریخ ایران. انتشارات نیما. 1379.

گیرشمن، رومن، ایران؛ از آغاز تا اسلام. ترجمهٔ محمد معین. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1372.

ناصری، سیروس. کلیات جغرافیای ایران. صص.157-168.

نبوی، مصطفی، تمرکز و عدم تمرکز سیاسی و اداری در ایران، تهران، بی‌جا، 1353.

بابک شاهد- کارشناس مرکز مطالعاتی تبریز

این مطلب را شیر کنید

Check Also

قشقایی- فجرسپاسی بلیط فروشی خواهد شد

از هفته پنجم رقابت های لیگ یک کشور، یکشنبه ۲۴ شهریور ساعت ۱۶:۳۰ فجرسپاسی در …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

من ربات نیستم *

کتابخانه دیجیتالی بایداق راه اندازی شد. برای دسترسی به کتابخانه از منوی کتابخانه بایداق استفاده نمائید. رد کردن