خانه / اجتماعی / برج‌های آرامگاهی در باغ سبز قم یادگاری از هنر معماری تورکی

برج‌های آرامگاهی در باغ سبز قم یادگاری از هنر معماری تورکی

 

باغ گنبد سبز قم و مقابر آن از آثار تاریخی و هنر معماری تورک مربوط به دوران‌ امپراتوری‌های تورک ایلخانی و تیموری در قرن هشتم هجری قمری است که به برج‌های آرامگاهی مرسومند. این مجموعه «دروازه‌ی کاشان» نیز نامیده می‌شود و گنبدهای آن نیز به گنبدهای دروازه‌ی کاشان معروفند.

این مجموعه، شامل سه برج است و از حيث معماری و هنر گچ‌بری از نمونه‌های منحصر به فرد به شمار می‌روند. در این برج‌ها امرای خاندان علی صفی، حاکمان قم در قرن هشتم، که احتمال می‌رود خاندانی عرب تبار باشند دفن شده‌اند.

طرح كلی بنا در اين سه اثر از بيرون مضلع با گنبد رک از نوع دو پیوسته و از داخل هشت گوشه با هشت صفه و اضلاع بنا می‌باشد كه در بالای صفحه به شانزده گوشه دگرگون شده است. بدنه‌ی داخل بناها از سقف تا نزديک سطح زمين با آرايش‌های ظريف گچ‌بری و نقش و نگارها و ترنج‌ها زينت داده شده و در هر يک سه كتيبه گچ‌بری شده است.

از اواخر دوره‌ی امپراتوری تورک سلجوقی و سراسر عصر امپراتوری‌های تورک ايلخانی-چنگیزی و تیموری در نمای داخلی اغلب برجهای آرامگاهی تزئينات گسترده‌ای رايج بود. نكته‌ی حائز اهميت درباره‌ی مقابر گنبد سبز، شباهت نقش‌مايه‌های تزئينی آن با گچ‌بری‌های سقف ايوان‌های طبقه‌ی دوم گنبد سلطانيه است. اين شباهت به آن اندازه است كه باستان‌شناسانی چون پروفسور پوپ آن را كار هنرمند واحدی می‌دانند.

در باغ گنبد سبز سه مقبره ديده می‌شود:

۱. مقبره‌ی خواجه اصيل‌الدين؛ اين مقبره جنوبی‌ترين گنبد است. اين بنا از خارج دوازده ضلعی منتظم و از داخل هشت ضلعی با طاق نمای تزئينی در هر ضلع است.

۲. مقبره‌ی خواجه علی صفی است كه در وسط قرار دارد. وی فرمانروای خاندان صفی است كه تا سال ۷۴۴ هجری قمری حاکم قم بود. اين بنا از خارج دوازده ضلعی منتظم است كه هر ضلع آن با طاق‌نماهايی به دهانه‌ی ۴۰ و ارتفاع ۷۰ تزئين شده است. دومين فرد مدفون در اين بقعه امير جلال‌الدين است. سومين فرد خواجه عمادالدين محمود قمی است كه تا سال ۷۹۱ قمری حاکم قم بوده است.

۳. گنبد شمالی نيز مدفن مجدالملک براوستانی وزير امپراتور تورک سلطان بركيارق سلجوقی و خواجه برهان‌الدين وزير خاقان تورک سلطان حسن آغ‌قويونلو است كه به قرن نهم نسبت داده شده است.

تنظیم از: سولماز شاهسئون باغدادی

این مطلب را شیر کنید

Check Also

نمایشگاه نگاره‌هایی از امپراتوران، شاعران و حماسه‌آفرینان تورک در پارک زازی کابل

شورای انسجام تورک‌تباران دری‌زبان افغانستان در سلسله برنامه‌های فرهنگی خویش با برپایی نمایشگاهی در باغ …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

من ربات نیستم *

کتابخانه دیجیتالی بایداق راه اندازی شد. برای دسترسی به کتابخانه از منوی کتابخانه بایداق استفاده نمائید. رد کردن