خانه / تورکجه / “ایران تورکجه سی” قورتولوش ایچین تک یولوموز!

“ایران تورکجه سی” قورتولوش ایچین تک یولوموز!

“ایران تورکجه سی” قورتولوش ایچین تک یولوموز!

بیر سورقویونان سؤزومو باشلاییرام:

ایران تورپاقلاریندا یاشایان ائللرینگ هانیسی، تورکجه یی واریدان* یئی دانیشیر؟

گونی* دئگیشینده یازیلمیش بو یازقی دا، چالیشاجایام “ایران تورکجه سی”نه ساری گئدن یولونگ ناقاد اؤنملی اولدوغونو سیزینگ اینن اورتایا قویام.

چاغداش ایراندا یاشایان تورکلرینگ دیلی انگ آز اوتتوز دئگیشده دانیشیلیر. سیز بو دئگیشلری، آغیز، شیوه، دیل یا هر زاد داها آدلاندیرا بیلرنگیز، آنجاق ائله بو آیریقسی دئگیشلرینگ وار اولمالاری، بیزیم سورقوموزو دا جوغابلاییر*!

“هئچ ائلینگ دئگیشی تورکجه نینگ قوراللارینا یاتقین* بیر آرری دیل دئگیل! بیزیم هامیمیز آخساق دانیشیراگ!!”

بونا گؤره ده، گلیب ایرانداکی تورکجه نینگ ایچیندن اونلارجا آخساق “دئگیش”ی بزدیب دوزلدیب، “دیل” آدینا تانیتدیرماق بیزیم انگ یانلیش ایشیمیز اولا بیلر!

سؤزونگ آچیغی؛ بیز آششاغی دا گلن یانلیش آدلاری گونده کی دانیشیغیمیزدا ایشه آپارمایاسیاگ:

“آزربایجان تورکجه سی/قاشقایی تورکجه سی/خوراسان تورکجه سی و …”

بو ترسه یوللاری سچمک، تورکجه نینگ دیرریلیشینینگ یولوندا اولان انگ بؤیوک ساخینجا* دیر.

ایرانینگ گونی اینده تورکجه نینگ دئگیشلریندن آزیندان اوچ دئگیش ( سیز شیوه یا آغیز دا دیل سانا بیلرنگیز) واریمیزدیر.آزربایجان بؤلگه لرینده دا آزیندان اون آغیز( شیوه یا دئگیش یا…) بولوشور.

بو گرچگی ایرانینگ دؤرد یانیندا دیرریلیک ائدن واری تورکلرینگ آراسیندا گؤره بیلرک.

بو گؤرسدیر، ایندیکی تورک دیلچی لری، “تورکجه” یی آچخلاییب، اونا بیر آرری دوررو آنگلام اورتایا قویماقدا گرچکدن باشاری سیزایمیش لار. بو باشارامازلیغینگ دا بیر بؤیوک ندنی وار!

“تورکجه یی کیچیک سانماگ!”

ایران دیلچی لری، تورکجه یی ینگی دن بولوب، ایچیندکی آنگلاملاری تاپیب گوجلندیرمکده، ایران ایچینینگ تورکلرینه یوو، قونشولوقداکی تورک اؤلکه لرینگ یولونا باخمیشلار!

اوزولرک* ایستانبول دیلچی لری ده تام باکی دیلچی لری له یین*، گؤزلرینی قولاقلارینی باشخانلارا تیکیبلر! اولارینگ گؤزوندن ایستانبول دا دانیشیلان دئگیش، گؤگ تانری نینگ آغیزیندان یئره بویورولموش تورکجه دیر!

آزربایجاندا دانیشیلان دئگیش ده، دده قورقودونگ الیندن سووقات اولان بیر دیل اولاراق، اؤز دوورونا بیر قیرمیز جیززیق* جیززیبدیر!

ائله بو یؤنلتیسل اویونلارینگ ایچیندن، ایککی دیلداش ایچین ایککی آیری دیل یارانمیشدیر! بوندان گولملی زاد نمنه اولا بیلر?!

ایندی ده چوخ اوزولرک بیزیم دیلچی لریمیز، بیر بؤیوک دولاندیریق اویوندا اولدوقلارینی بیله بیله، گئنه ده بو دورومو بیراخمیرلار!

یانی بیر گولملی کاکا جرری*!

بیری چکیر قوزایا* ساری کی؛ “منیم دیلیم آزربایجان تورکجه سی دیر”، بیریسی داها چکیر گونی یه کی؛ “بئیه اولار آزربایجان تورکجه سی اولان یئرده، قاشقایی تورکجه سی اولمایا”، بیر داها سی بو یورقون یارالی دیلی دوغویا ساری چکیر کی؛ “پس هانی خوراسان تورکجه سی?” داها دوغو اوغوز دیللری اینن، خلج کی، اؤز یئرینه!

بئله لیک اینن، ایرانینگ ایچینده اولان تورکجه، گئتدیکجه قارانلیق بیر گلجگه ساری یول آچیر!

ایچینده “تاپماق”اینان “بولماق”ینگ آنگلامینی بیر بیلدیگیمیز، گلجک!

“بورروسو”اینان “هامیسی”اینان “واریسی” اینان “کؤکو” سؤزجوکلرینی بیر ساندیغیمیز اوشاق یانا گولملی گلجک!

“کیربیک”ی “کیبریک”، “کرپییک”ی “کیپریک” تانیدیغیمیز، یانلیش گلجک!

بو گرچکلره گؤره بو یازقی سیزی ینگی بیر باخیش اینان ینگی بیر گلجگه ساری چاغیریر!

تورکجه، باتی دیلچیلیگینینگ اویونجاغی دگیل! بیز تورکجه نینگ ینگی دوغوشونو گئری یه سالان اویونلاردان اوزاق گزملی یک! 

ایران ایسلام جومهورلوغونونگ آنا یاساسینداکی اون بئشینجی قورال، یوواش یوواش اؤز یولونو بیزیم اوخول لارا آچاجاقدیر. ایندی ده اولماسا، یاخین گلجکده ایران تورکلری بو گؤزل دیلی، اوخویوب اؤرگنه جکلر.

بو گرچگه باخیبان، بیزیم دیلچیلریمیز هنیز، بوتون ایران تورکلرینینگ دئگیشینی بیرلیگه ساری چکمک ایچین یاخچی بیر یول بولماییبلار!

آنجاق* تورکلر، اؤز دیللرینی دیرچلدیب* جانلاندیرماگ ایچین، بو ایککی یولونگ بیرینی سچه سی لر:

1-هر بؤلگه اؤز دئگیشینده ایلک اوخول اؤرگتیمی* پیتیکلری یازیب، اوشاقلارینا اؤرگده.

2-بوتون ایران تورکلرینی اؤز کؤلگه سینه آلا بیلن بیر پارا پیتیکلر یازیلیب ایلک اوخولدا هاممی تورک اوشاقلارینا اؤرگتیله.

منجه، بیریمکی سچنک بیزی تاتارلی لاشمایا* ساری آپاراجاقدیر.

ایککینجی سچنک ده بیزی آیدین بیر گلجگه چاغیراجاقدیر.

گلینگیز بیر آن ایچین ده اولموش اولسا، اؤز بؤلگه سل* باخیشیمیزدان اوزاخلاشیب، تورکجه میزینگ گلجک یولونا بئله باخاگ:

“بوتون ایران تورکلرینینگ دیلچی لری، بیر توپلوما گلیب، بو تورپاقلاردا یاشایان هاممی دئگیشلری اورتایا قویوب، انگ دوغرو، دوزگون، گؤزل، دئگیشی ‘ایران تورکجه سی’ اولاراق، اونایلایالار.   بو ایشینگ قیراغیندا ایلک

اوخول پیتیکلرینده، هر بؤلومو بیر دئگیش ایچین بللی ائدیب، او دئگیشینگ ایچینده اولان بوتون قوراللاری اورتایا گتیره لر. بئله لیک اینن گلجکده، بیر شیراز تورکو هئچ چتینلیگه دوشمه دن خوراسان تورکونونگ دئگیشینی آنگلایا بیلر، یا بیر تبریز تورکو، خلج لرینگ دیلینی چوخ گؤزل آنگلایا بیلر. یانی ایرانینگ بوتون دئگیشلری بیر قوپماز زینجیر اینن بیربیرینه باغلاناجاقلار. اوست آشامالاردا دا بیزیم اوزمان دیلچی لریمیز، بیلیم یوردلارینا یول بولان اؤرگنجی لری یؤنلتیب* اونلاردان ایران تورکجه سینی گوجلندیرمکده، کؤمک آلاجاقلار.”

بو یازقینینگ سون بؤلومونده ایران تورکجه سینینگ گؤزللیک لریدن، ایچیندکی اینچه بیلیمی ایله اوستون گوجوندن بیر نئچچه اؤرنک گتیره جگم. منجه* بو دوغرولاری بیلن، گئنه ده “ایران تورکجه سی” قاورامینا* قارشی دوران کیمسه، گرچکدن ایران تورک بیرلیگینه، اوندان سونرا دا ایران بیرلیگینه دوشونمور.

تورکلر بو تورپاقلارینگ انگ بؤیوک اولوسو اولدوقلارینا گؤره ایران بوتونلوگو، تورک بوتونلوگونه باغلی دیر! گلینگیز ال اله، دیل دیله قوشوب بو بوتونلوگو ساخلایاگ.

تورک دیلی بیر اوستون* دیل دیر، ایچیندکی بیلگی لری، ایندیکی دیلچیلیک بیلیمینینگ کوتا باخیشی، گؤرمور گؤره مز ده!

باتی دونیاسیندان دوغویا بویورولان دیلچیلیک، گرچکدن ده ائله اؤز دردلرینه دگر! بو بیر آججی گرچک دیر:

“باتی دیلچیلیگی، تورکجه یی یوخ ساییب!”

ایندی بیز تورکلر گرک ینگی باشدان، اؤز دیلیمیزینگ ایچیندکی گوجو دیرریلدیب بوتون دونیایا تانیتدیراگ.

آششاغی دا گلن سؤزجوکلری، ایرانینگ دؤرد بیجاغیندا یاشایان تورکلرینگ دیلینده گؤره بیلریک. بو سؤزجوکلرینگ واریسینی چاغداش دیلچیلیک!!! بیر آنگلامدا تاناییب، بیرینی او بیریسی نینگ یانلیش دئگیشی بیلیر! بو بیر بؤیوک یانلیش دیر! تورک دیلینی کیچیک سایان بیر یانلیش!

یارپاقyarpaq= برگ(یارانیش/یارانماق/یار، سؤزجوکلری اینن بیر کؤکدن دیر، ایچینده “خلقت” آنگلامی واردیر.)

یاپراقyapraq=برگ(یاپ/یاپماق/یاپبا، سؤزجوکلرینه باغلی دیر، ایچینده “مسطح”لیق آنگلامی واردیر.)

یاوراقyavraq=برگ(یاوا/یاوری/یاوار، سؤزجوکلرینه باغلی دیر، ایچینده “طفل” آنگلامی واردیر.)

اؤرگنمکörgənmək= تعلم(اؤر/اؤروک/اؤرگوت، سؤزجوکلرینه باغلی دیر، ایچینده “سیستم” آنگلامی واردیر.)

اؤگرنمکöğrənmək=تعلم(اؤگ/اؤگوت/اؤگه، سؤزجوکلرینه باغلی دیر، ایچینده “نصیحت” آنگلامی واردیر.)

قونشوqnşu=الجیران(قون/قوناق/قونالقا، سؤزجوکلرینه باغلی دیر، ایچینده “هبوط” آنگلامی واردیر.)

قوشنوqoşnu=الجیران(قوش/قوشا/قوشقو، سؤزجوکلرینه باغلی دیر، ایچینده “مجاورت” آنگلامی واردیر.)

قومشوqomşu=الجیران(قوم/قوماش/قوغوم، سؤزجوکلرینه باغلی دیر، ایچینده “فامیل” آنگلامی وار.)

یازارینگ الینده بو باخیشی قانیتلایا بیلن*چوخلو سؤزجوک واردیر، اونلاری گلن دوشرجه*لرده اورتایا قویوب آچیخلایاجایاگ. 

بو کوتا یازقی دا، ایسته دیم سیز ازیز دیلداشلاری، “سایین تورکجه*” میزه ینگی بیر گؤزونن باخماغا چاغیرام.

بیزی کور قارانلیقلاردان ایشیق گلجگه ساری چاغیران سایین تورکجه!

?سؤزلوک:

 واریدان~هاممی

دان/گونی=گونئی/جوغاب=جواب/یاتقین=منطبق/ساخینجا=مانع/اوزولرک=متاسفانه/له یین~تکین~کیمین/جیززیق=خط/کاکا~قارداش/جرر=دعوا/قوزای=قوزئی/آنجاق~جاخت~جخت/دریچلمک~دیرنمک/ایلک اوخول اؤرگتیمی=آموزش ابتدایی/تاتارلی لاشما=تاتاریزاسیون/بؤلگه سل=منطقه ای/یؤنلتمک=هدایت کردن/منجه=به نظر من/قاورام~آنگلام/اوستون=برتر/قانیتلاماق=اثبات کردن/دوشرجه=فرصت/سایین=محترم/

 

این مطلب را شیر کنید

Check Also

وزارت بهداشت ایران: «اوضاع خوب نیست، همه کشور در وضعیت قرمز است»

تداوم آمار صعودی کووید19 در ایران؛ 216 نفر طی 24 ساعت گذشته جان باختند. به …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

من ربات نیستم *

کتابخانه دیجیتالی بایداق راه اندازی شد. برای دسترسی به کتابخانه از منوی کتابخانه بایداق استفاده نمائید. رد کردن